Wychowanie w Wartościach Ludzkich Sathya Sai

Wychowanie w wartościach ludzkich (WWL) to program nauczania dzieci i młodzieży w duchu najwyższych wartości: prawdy, prawości, spokoju, miłości i niekrzywdzenia zainicjowany przez Sathya Sai Babę w latach 50. ubiegłego stulecia jako odpowiedź na potrzebę stworzenia systemu kształcenia, który nie tylko uczyłby dzieci i młodzież, jak zarabiać na życie, lecz dawał również solidne podstawy moralne. Według Sai celem wykształcenia powinien być charakter. Na początku lat 60. Swami wielokrotnie napominał rodziców, by zaczęli spełniać duchowe potrzeby swych dzieci. Przekonywał ich, że powinni wziąć odpowiedzialność za kształtowanie charakterów dzieci, które z kolei będą kształtować przyszłość narodu.
Zainspirowane nowym spojrzeniem na edukację swych dzieci, pierwsze zaczęły realizować go Hinduski z wiosek w okolicach Puttaparthi, zbierając okoliczne dzieci wszystkich ras, wyznań i kast i ucząc je wartości ludzkich najpierw w domach.
Ruch ten rozszerzał się pod nazwą Sathya Sai Bal Vikas (vikas znaczy rozkwitający jak kwiat), a w centrum uwagi był wszechstronny rozwój dzieci, które pod opieką świadomych swej duchowej roli i odpowiedzialnych nauczycieli miały nie tylko otrzymywać wiedzę książkową, ale także światło i miłość. Przejawiając swym zachowaniem prawdę, prawość, miłość, spokój i niekrzywdzenie, nauczyciele mieli inspirować rozwój tych wielkich wartości w dzieciach i ich rodzicach.
Wielbiciele Sai podjęli to zadanie i do 1975 roku liczba nauczycieli Bal Vikas wzrosła do 3 500, a uczniów do 50 000. Do tego czasu program Bal Vikas przekształcił się z nieformalnych niedzielnych zajęć w domach w regularne zajęcia edukacyjne. Nadszedł czas, że można było przedstawić ten program krajom poza Indiami.
W 1980 roku w Prasanthi Nilayam odbyła się pierwsza konferencja nauczycieli wartości ludzkich ze wszystkich ośrodków Sai na świecie. Druga międzynarodowa konferencja skupiająca nauczycieli wartości ludzkich z 18 krajów miała miejsce rok później. Nauczyciele wzięli udział w specjalistycznym szkoleniu. Gdy wrócili do swych krajów, ruch wychowania w wartościach ludzkich nabrał większego tempa. Liczba dzieci uczestniczących w zajęciach stale rosła.
W Indiach kolejno w latach 1970, 1971 i 1975 miały miejsce ogólnokrajowe debaty, podczas których dyskutowano i opracowywano szczegółowy program WWL. Filozofię leżącą u podstawy wizji edukacji Swami powoli odkrywał w każdym ze swych dyskursów, które wygłaszał w tamtym czasie do uczniów, rodziców i nauczycieli.
W roku 1975 istniało już wiele szkół, które w swym programie realizowały naukę o wartościach ludzkich. Na przestrzeni lat Sai Baba inspirował również zakładanie coraz większej ilości szkół podstawowych, średnich, a nawet college'ów, które miały realizować założenia ustalone przez niego dla idealnej formuły edukacji. Badania prowadzone w kolejnych latach wykazały, że dzieci uczęszczające do tych szkół nabyły wiele pozytywnych cech charakteru - odnosiły się z większym szacunkiem do rodziców, nauczycieli i osób starszych, w większym stopniu zachowywały zasady ogólnego prawa, były bardziej opiekuńcze i tolerancyjne, chętniej włączały się do bezinteresownej pracy na rzecz potrzebujących. Poza tym lepiej uczyły się i osiągały lepsze rezultaty na wyższych uczelniach.
Idąc za przykładem wiodących szkół Sathya Sai wiele indyjskich stanów wprowadziło program WWL do swych szkół publicznych. Do 1989 roku ponad 35 000 nauczycieli szkół podstawowych w Indiach zostało wyszkolonych w prowadzeniu zajęć WWL, a większość stanowych rządów formalnie zaakceptowało i przyjęło wychowanie w wartościach ludzkich Sathya Sai jako oficjalny system kształcenia w szkołach.
Na początku lat 80. program WWL Sathya Sai zaczął rozprzestrzeniać się poza granicami Indii. Do roku 2000 powstało 21 szkół Sathya Sai w 15 krajach: w Australii (2 szkoły), w Zambii (4 szkoły), Brazylii, Kanadzie, na Filipinach, na Fidżi, w Indonezji, Kenii, Nepalu, w Południowej Afryce (4), na Mauritiusie, na Sri Lance, na Tajwanie, w Tajlandii i USA. W roku 2002 zostaną otwarte kolejne szkoły w Brazylii, Chile, Ghanie, Grecji, Hong Kongu, Japonii, Kenii, Malezji, Meksyku, na Filipinach, w Singapurze, Szwajcarii i Zimbabwe.
Oprócz szkół wprowadzających w życie program WWL istnieje na świecie pięć instytutów edukacji Sathya Sai, które mają za zadanie szkolenie nauczycieli i instruktorów WWL. Są to instytuty w Tajlandii, Zambii, Australii, Brazylii, Indiach, Danii oraz na Filipinach. Zlokalizowany w Danii Europejski Instytut Wychowania Sathya Sai (ESSE), poprzez swych instruktorów, od 1988 r. roku prowadzi kursy WWL we wszystkich krajach Europy. ESSE planuje utworzenie wzorcowej szkoły Sathya Sai oraz Akademii Wychowania w Wartościach Ludzkich, w której będą prowadzone kursy WWL dla ludzi o rozmaitych zawodach. Kursy te będą miały na celu wprowadzenie w codzienne życie wartości ludzkich w różnych dziedzinach życia: do służby zdrowia, szkolnictwa, opieki społecznej, polityki itp.
Na przestrzeni ostatnich siedmiu lat instruktorzy z Instytutu ESSE wielokrotnie odwiedzali Polskę i prowadzili różne etapy kursu wychowania w wartościach ludzkich. W szkoleniach biorą udział osoby zainteresowane wprowadzaniem wychowania w wartościach ludzkich do szkół różnych poziomów. Przyszli nauczyciele WWL, po uzyskaniu odpowiedniego certyfikatu ESSE, będą przygotowani do samodzielnego poprowadzenia regularnych kursów i zajęć dla dzieci, młodzieży i dorosłych.
Wskazówki ESSE
Program szkolenia nauczycieli WWL i (potencjalnych) członków funkcyjnych Organizacji Sai

Cele kształcenia:
- pomóc uczestnikom uświadomić sobie własną wewnętrzną boskość oraz zwiększyć możliwości działania z tego poziomu świadomości,
- pomóc uczestnikom wprowadzać w życiu codziennym bezwarunkową miłość i doskonałość,
- pomóc uczestnikom wypełnić życie radością, harmonią, pięknem, łaską, duchowym wysiłkiem i trwałym szczęściem,
- pomóc uczestnikom w taki sposób, aby pięć wartości: prawda, prawość, spokój, miłość i niekrzywdzenie stały się wartościami dominującymi w ich życiu,
- pomóc uczestnikom zwiększyć i wzmocnić zaangażowanie w działalność Organizacji Sai jako czynnika rozwoju duchowego, jak również wzmocnić własne szczere przekonania religijne.

ETAP 1

Zakres: Filozofia leżąca u podstaw Wychowania w Wartościach Ludzkich Sathya Sai.

1. Program szkoleniowy.
2. Kształcenie Sathya Sai i osobowość człowieka.
3. Pięć wartości: satja (prawda), dharma (właściwe postępowanie), śanti (spokój), prema (miłość) i ahimsa (niekrzywdzenie) i ich wzajemne relacje.
4. Jedność wszystkich religii.

Sposób prowadzenia: wykłady i warsztaty.
Każda wartość (temat) jest prezentowana w formie 1 godzinnego wykładu, po którym następuje sesja pytań i odpowiedzi lub praca w grupach.

Czas trwania: 1 weekend.

Materiał szkoleniowy: broszurka ukazująca główne zasady pięciu wartości i dwa dyskursy Bhagawana o edukacji (ze stycznia 1992 i listopada 1993).

Cele: patrz cele ogólne edukacji, jak również przygotowanie uczestników do indywidualnej prezentacji na etapach 2, 3 i 4E.

Uczestnictwo: propozycja dla wszystkich ludzi, którzy pragną wziąć czynny udział w krzewieniu wiedzy o wartościach ludzkich w całym społeczeństwie, dla przyszłych i obecnych nauczycieli.

ROZSZERZONY ETAP 2

Czas trwania: około 12-15 weekendów (na przykład 1 weekend w miesiącu). Rozszerzony Etap 2 następuje po Etapie 1, a kończy go Etap 3.

ETAP 2
(integralnie połączony z rozszerzonym Etapem 2)

Zakres: Poszerzenie wiadomości o pięciu wartościach. Każdy z uczestników wybiera jedną z wartości do dogłębnego studiowania, którego celem jest indywidualna prezentacja eseju - wypracowania, czyli Etap 3. Na każdym weekendowym spotkaniu (patrz "Rozszerzony Etap 2") jeden lub dwóch uczestników przedstawia własne przemyślenia na dany temat jako wstęp/przygotowanie do prezentacji na Etapie 3.

Sposób prowadzenia: formuła kółka studyjnego. Każdy z uczestników przedstawia krótką prezentację jednej wartości (około 10 minut) jako przyczynek do dyskusji w kółku studyjnym. Może to być wartość wybrana do późniejszej pracy w Etapie 3, lecz dyskusja może prowadzić do wybrania innej wartości. Formuła kółka studyjnego według Sathya Sai to jak gdyby konferencja okrągłego stołu - każdy ma prawo mówić na dany temat, mówią po kolei wszyscy zgodnie z ruchem wskazówek zegara (czyli w prawo), każdy z uczestników przestrzega limitu czasu 3 minut.

Aby przeprowadzić taki sensowny dialog o wartościach ważne jest, by uczestnicy przygotowali się wcześniej studiując literaturę Sai w domu. Stanowi to warunek niezbędny dla rosnącego zrozumienia wagi Wychowania Sathya Sai w Wartościach Ludzkich i jego uniwersalny charakter.

Czas trwania: W ciągu weekendowej sesji należy poświęcić na indywidualne prezentacje około 2 godzin. Etap 2 w ten sposób stanowi integralną część "Rozszerzonego Etapu 2".

Materiał szkoleniowy: Do krótkich przygotowawczych prezentacji: własne teksty Sathya Sai i literatura źródłowa podana przez instruktorów. Do rozszerzonego Etapu 2 osobny podręcznik wydany przez Instytut ESSE (wraz z podręcznikiem dla instruktorów).

Cele: Patrz cele ogólne edukacji. Ukazanie wartości we właściwej perspektywie. Zdobycie podstaw do dalszej pracy na Etapie 3 i 4E.

Uczestnictwo: wszyscy, którzy zaliczyli Etap 1.

ETAP 3

Zakres: Indywidualne prezentacje pięciu wartości i rozmowa na temat ich znaczenia oraz ich wzajemnych związków.

Sposób prowadzenia: Każdy z uczestników pisze wypracowanie (esej) na temat jednej z wartości (sam ją wybiera i pisze na około 4-6 stron maszynopisu) pod kierunkiem i ze wsparciem jednego z nauczycieli-instruktorów. Praca ta może rozpocząć się podczas trwania Rozszerzonego Etapu 2. Uczestnik prezentuje ustnie wybrany temat pozostałym osobom z kółka studyjnego. Prezentacja ta nie powinna przekraczać 45 minut. Po niej powinna nastąpić rozmowa z wybranym partnerem do dialogu, celem którego jest głębsze zrozumienie danej wartości. W zadawaniu pytań może uczestniczyć całe gremium z Etapu 2. W całości nie powinno to trwać dłużej niż 2 godziny (łącznie z przedstawieniem pracy). Patrz również instrukcja do Etapu 3.

Etap 3 można powtarzać i za każdym razem prezentować inną wartość. Ideałem byłoby, gdyby każdy z uczestników zaprezentował wszystkie pięć wartości. Lecz minimum stanowi prezentacja jednej wartości oraz wystąpienie jako partner w rozmowie przy prezentacji innej wartości przez inną osobę. Poza tym każdy z uczestników powinien być obecny w trakcie trwania rozmowy na temat pozostałych trzech wartości.

Czas trwania: 1 weekend.

Materiał szkoleniowy: własne materiały źródłowe uczestników.

Cele: Patrz główne cele edukacji Sathya Sai. Również umożliwienie uczestnikom zademonstrowania umiejętności interpretacji jednej z wartości na swój własny sposób oraz zaprezentowania osobistego stosunku do danej wartości i jej praktycznego zastosowania. Ważne jest, by uczestnik prezentował zrozumienie głębokiego znaczenia wartości jak również jej powiązania z innymi wartościami.

Uczestnictwo: W tym etapie mogą wziąć udział wszyscy, którzy zakończyli Etap 1 i Rozszerzony Etap 2. Wszyscy uczestnicy rozszerzonego Etapu 2 powinni mieć możliwość ukończenia Etapu 3 bez względu na intelektualne możliwości. To znaczy prezentacja podczas Etapu 3 ma odzwierciedlać odpowiednio indywidualne możliwości, umiejętności i warunki danej osoby. Dlatego Etap 3 powinien przebiegać na różnych poziomach, a cele powinny być dostosowane do indywidualnych możliwości i aspiracji uczestników.

ETAP 4A

Zakres: Metody nauczania i zasady w programie Wychowania w Wartościach Ludzkich Sathya Sai. Prezentacje pięciu metod, ich głębokie znaczenie i praktyczne przykłady.

1. Lekcja pokazowa Wychowania w Wartościach Ludzkich dla dzieci.
2. Wykład o każdej z pięciu metod: siedzenie w ciszy, modlitwa/cytat, opowiadanie historyjek, grupowe śpiewanie i zajęcia grupowe.

Sposób prowadzenia: Wykłady z przykładami z sytuacji lekcyjnych i warsztaty, praca grupowa, pytania i odpowiedzi. Każda metoda/temat prezentowane są przez 1 godzinę, po której następuje sesja pytań i odpowiedzi lub praca grupowa.

Czas trwania: 1-2 weekendy.

Materiał szkoleniowy: broszura w trakcie opracowania.

Cele: patrz główne cele edukacji oraz przygotowanie uczestników do indywidualnej pracy (ustnej prezentacji wypracowania) na Etapie 4E.

Uczestnictwo: dla wszystkich zaangażowanych w pracy dla Sai i tych, którzy ukończyli Etap 3.

ETAP 4B

Zakres: Pedagogiczne metody i zasady Wychowania w Wartościach Ludzkich.

1. Proces uczenia dorosłych, rola pomocników, wzajemne relacje i współpraca z rodzicami.
2. Naukowe podstawy/psychologia/pedagogika i duchowość (9 punktów Kodeksu Postępowania/10 zaleceń - zasada jedności).
3. Prezentacja pozostałych zajęć grupowych i 3 podejścia nauczania: bezpośrednie, pośrednie i zintegrowane.
4. Ocenianie.
5. Kultura.

Sposób prowadzenia: Wykłady z przykładami z sytuacji lekcyjnych i warsztaty, praca grupowa, pytania i odpowiedzi. Każda metoda/temat prezentowane są na godzinnych zajęciach, po których następują pytania i odpowiedzi i/albo praca w grupach.

Czas trwania: 1 weekend.

Materiał szkoleniowy: w opracowaniu.

Cele: patrz cele ogólne edukacji Sai. Również przygotowanie uczestników do indywidualnej pracy na Etapie 4E.

Uczestnictwo: dla wszystkich aktywnych działaczy Organizacji Sai oraz tych, którzy ukończyli Etap 4A.

ETAP 4C

Zakres: Metody pedagogiczne i zasady Wychowania Sathya Sai. Metody w kontekście pracy ośrodka/grupy Sathya Sai: 1. Kółko studyjne, 2. Grupowy śpiew świętych pieśni (struktura spotkania, rytuały, prowadzący bhadżany, dostosowanie do miejscowej kultury, 10 minut przed i po bhadżanach, szkoła bhadżanowa, komitet bhadżanowy, itd.). 3. Spotkania dla osób nowych (także informacyjne spotkania publiczne, kontakty ze środkami masowego przekazu, itp.), 4. Spotkania wewnętrzne (spotkania członków Organizacji, komitetów poszczególnych gałęzi, odosobnienia), 5. Zajęcia z medytacji.

Sposób prowadzenia: Wykłady i warsztaty, praca grupowa, pytania i odpowiedzi. Każdy temat przedstawiany jest w 1 godzinnym wystąpieniu, po którym następuje sesja pytań i odpowiedzi i/lub praca w grupach.

Czas trwania: 1 weekend.

Materiał szkoleniowy: w opracowaniu.

Cele: patrz cele główne edukacji Sai. Przygotowanie uczestników do podjęcia odpowiedzialności w pracy dla Organizacji Sai oraz do indywidualnej pracy na etapie 4E.

Uczestnictwo: dla wszystkich aktywnych członków Organizacji Sai, dla wszystkich, którzy ukończyli Etap 4B oraz dla tych, którzy postanowili wypełniać wskazówki Bhagawana dotyczące skupienia się na jednym. Ten etap jest warunkiem koniecznym dla wszystkich członków pełniących jakiekolwiek funkcje w Organizacji Sai.

ETAP 4D

Zakres: Seminarium publicznego przemawiania

1. Poruszenie problemów wynikających z publicznego przemawiania/wykładu/dyskursu.
2. W jaki sposób ustalać punkty do wystąpienia publicznego/wykładu czy dyskursu i jak włączać publiczność do aktywnego w nim uczestnictwa.
3. Posługiwanie się mapą umysłu.
4. Język ciała i sposób posługiwania się głosem.
5. Użycie środków audio-wizualnych.
6. Własne prezentacje uczestników.

Sposób prowadzenia: Wykłady i warsztaty.

Czas trwania: 2 weekendy.

Materiał szkoleniowy: Wykłady i instrukcje, w jaki sposób zwracać się do publiczności. Uczestnicy prezentują wybrany fragment muzyczny i wygłaszają mowę/wykład na temat duchowy, który sami wybrali. Zaleca się użycie video do skorygowania języka ciała i sposobu posługiwania się głosem. Ocenę tę należy przeprowadzić bardzo delikatnie zwracając uwagę na odczucia osoby ocenianej i pod warunkiem, że instruktorzy i trenerzy okażą się osobami kompetentnymi i troskliwymi.

Cele: Patrz ogólne cele edukacji Sai. Również przygotowanie uczestników do umiejętnego przekazywania innym nauk Sathya Sai Baby oraz do indywidualnej pracy na etapie 4E.

Uczestnictwo: dla wszystkich aktywnych członków Organizacji Sai oraz tych, którzy ukończyli Etap 4C. Ten etap jest warunkiem koniecznym dla wszystkich członków funkcyjnych Organizacji Sai.

ETAP 4E

Zakres: Indywidualne prezentacje sytuacji lekcyjnej z użyciem poznanych metod jako narzędzi wychowania.

1. Lekcja dla dzieci.
2. Inna sytuacja, w której następuje proces nauczania (publiczne wystąpienie, wykład, dyskurs, kółko studyjne, zajęcia z medytacji lub inne zajęcia, na których można przekazać nauki Bhagawana dorosłym (używając optimum metod właściwych w konkretnej sytuacji nauczania).

Sposób prowadzenia: Uczestnicy, którzy pragną stać się nauczycielami Sai demonstrują lekcję dla dzieci (na temat jednej z wartości/podwartości). Pozostali uczestnicy przeprowadzają zajęcia dla dorosłych (wykład, kółko studyjne, zajęcia z medytacji lub inny sposób prezentacji nauk Sathya Sai Baby). W procesie przygotowania zajęć należy zapewnić każdemu z uczestników pomoc prowadzącego instruktora. Prezentacja powinna trwać godzinę, po niej powinna nastąpić rozmowa na temat prezentacji i jej ocena (pół godziny). Biorą w niej udział instruktor-nauczyciel i grupa.

Czas trwania: 1 weekend.

Materiał szkoleniowy: Własne materiały uczestników i wypracowania/eseje do prezentacji.

Cele: Patrz ogólne cele edukacji Sai. Stworzenie możliwości uczestnikom do zademonstrowania umiejętności planowania lekcji czy innej sytuacji uczenia z użyciem pięciu metod w taki sposób, by osiągnąć cel lekcji/innej sytuacji uczenia (na przykład by publiczność zrozumiała najbardziej istotne punkty). Uczestnicy powinni umieć pokazać, że zrozumieli głębokie znaczenie pięciu wartości i pięciu metod oraz że potrafią przekazywać wiedzę o nich.

Uczestnictwo: dla wszystkich aktywnych członków Organizacji Sai oraz dla tych, którzy ukończyli Etap 4D. Dla członków funkcyjnych Organizacji i nauczycieli Sai ten etap jest niezbędny.

ETAP 5

Praktyka (w postaci terminowania). Aspirant (przyszły nauczyciel) ćwiczy z instruktorem lub z doświadczonym nauczycielem Sai. Kiedy aspirant czuje, że jest już gotowy, wtedy sam przejmuje pracę z innymi aspirantami, prowadzi z nimi ćwiczenia (zajęcia) i daje rady, ocenia itp.

WSKAZÓWKI OGÓLNE

Etapy można powtarzać dowolnie w miarę potrzeby. Każdy uczestnik może wrócić i powtórzyć jakikolwiek wcześniejszy etap nawet kilka razy. Jednak nie powinno się opuszczać i "przeskakiwać" kolejnych następnych etapów (jednego czy więcej). Zakończenie programu szkoleniowego następuje wraz z wydaniem oficjalnego certyfikatu. Ze względów praktycznych certyfikat taki powinien być ważny czasowo (np. nie dłużej niż dwa lata), by uniknąć takich sytuacji, w których nauczyciele, którzy nie uczą i tracą kontakt, nadal posiadają ważny certyfikat.

Certyfikaty dla nauczycieli wydaje Komitet Koordynacyjny na wniosek koordynatora edukacji w danym kraju. Instytut ESSE nadaje certyfikaty wyłącznie międzynarodowym instruktorom z Instytutu.

*Wychowanie w Wartościach Ludzkich Sathya Sai
*Wskazówki ESSE - program szkolenia nauczycieli WWL